Start werken waterfilter en herstel Evertandven in Grenspark Kalmthoutse Heide

In opdracht van Grenspark Kalmthoutse Heide zijn deze week werkzaamheden in de Steertse Heide gestart.

Tweede waterfilter

In de Steertse Heide wordt een tweede waterfilter aangelegd, in samenwerking met partners Agentschap voor Natuur en Bos, Provincie Noord-Brabant en Waterschap Brabantse Delta. De filter moet ervoor zorgen dat kwetsbare natuur van Groote Meer in Nederland betere kwaliteit van water ontvangt uit het Vlaamse gedeelte van Grenspark Kalmthoutse Heide.  

Betere natuurkwaliteit en duurzaam waterbeheer

“Het Grenspark is een voorbeeld van hoe samenwerking over grenzen heen kan leiden tot betere natuurkwaliteit en duurzaam waterbeheer,” aldus Lukas Jacobs, voorzitter van het Grenspark. “Dankzij Nederlandse subsidies wordt nu een natuurproject gerealiseerd op Vlaamse bodem. Dat is een primeur. Dit project laat zien dat gedeelde verantwoordelijkheid ook tot gedeelde winst leidt voor mens én natuur.” 

 Landbouw en natuurbeheer

De Steertse Heide is een open gebied van zo’n 140 hectare, waar landbouw en natuurbeheer elkaar afwisselen. Je vindt er zowel intensief bewerkte akkers en bemeste graslanden als schrale hooilanden die best minder voedselrijkdom hebben om typische heidesoorten meer kansen te geven.

Door het lange landbouwverleden is de bodem hier voedselrijker dan in andere delen van het Grenspark. Dat bevoordeelt enkele snelgroeiende soorten die van een rijker milieu houden, maar het vormt tegelijk een uitdaging voor de kwetsbare heide- en vengebieden die in directe verbinding staan met dit landschap. 

Natuurgebaseerde oplossing

“Een van de meest waardevolle en kwetsbare zones binnen Grenspark is het Groote Meer. Dat ven ontvangt water uit de Steertse Heide, en dat water bevat vaak meer voedingsstoffen dan gewenst. Door een teveel aan voedingsstoffen worden zeldzame planten verdrongen en daalt de soortenrijkdom. Om dat tegen te gaan, werd enkele jaren geleden een eerste filterinstallatie met een ijzerzandfilter gebouwd langs de noordelijke gracht, op Nederlands grondgebied. Met succes! De filter zorgt merkbaar voor betere waterkwaliteit en meer kansen voor bijzondere flora en fauna zoals oeverkruid, kamsalamander, riempjes en geoorde fuut,” zegt Jan Weverbergh, directeur-bestuurder van Grenspark Kalmthoutse Heide.  

Succes van de eerste filter

“Het succes van de eerste filter zorgt ervoor dat we vanwege de Provincie Noord-Brabant ook de financiering rond kregen voor deze tweede waterfilter. Deze filter is speciaal vormgegeven met het karakter van een poel om zo goed mogelijk in het landschap te passen.” 

Samen met de aanleg van deze filter wordt ook het herstel van een historisch ven op Vlaams grondgebied gerealiseerd. Het Evertandven was nog terug te vinden op historische kaarten, maar was niet meer als ven herkenbaar door ingrepen van de mens in functie van landbouwontwikkeling. Na deze werken zal het opnieuw ruimte bieden aan venhabitat en natte heide. Dit type natuur is bij uitstek de reden waarom Grenspark Kalmthoutse Heide deel uitmaakt van het Europese Natura 2000 netwerk.  

Unieke samenwerking over de landsgrenzen 

Dit project illustreert de unieke grensoverschrijdende samenwerking in het Grenspark, waar Vlaamse en Nederlandse partners hun krachten bundelen in het belang van natuurherstel. Overheden, terreinbeheerders en waterbeheerders werken samen aan één robuust, samenhangend landschap dat aan beide zijden van de grens waardevolle natuur en biodiversiteit versterkt.

De positieve effecten van de eerste filter tonen duidelijk de meerwaarde van deze samenwerking: betere waterkwaliteit, versterking van kwetsbare habitats en kansen voor bijzondere flora en fauna. 

Hinder tijdens de werken 

Tijdens de werkzaamheden kan er tijdelijke hinder zijn. 

• Wandelaars op de routes Ree en Mont Noir volgen een bewegwijzerde omleiding. 

• De paden in de Steertse Heide zijn niet toegankelijk voor ruiters door werfverkeer en rijplaten. 

De meest actuele informatie over omleidingen en routes vind je via de Beleefkaart. 

De werken lopen de komende maanden door. De planning voorziet om de installatie vóór eind maart 2026 volledig operationeel te hebben. 

Dit project wordt mogelijk gemaakt dankzij financiering van de Provincie Noord-Brabant en het ter beschikking stellen van grond door de Vlaamse Overheid.